Tháo điểm nghẽn thể chế và chuẩn hóa năng lực nhân lực y tế

Tác giả xem Nghị quyết 71-NQ/TW, Nghị quyết 72-NQ/TW và Kết luận 105-KL/TW là nền tảng chính trị để đổi mới toàn diện nhân lực y tế, cùng với cơ hội từ Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ và Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh cả nước còn 34 tỉnh, thành và chính quyền địa phương hai cấp, ông cho rằng ngành y cần chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang chất lượng và chuẩn hóa năng lực hành nghề.

Năm điểm nghẽn

• Bác sĩ chuyên sâu và giảng viên lâm sàng giỏi dồn về các đô thị lớn.
• Tuyến cơ sở thiếu người, khiến tuyến trên quá tải và người bệnh tốn kém hơn.
• Điều kiện thực hành lâm sàng khác nhau giữa các trường, nên chất lượng đào tạo không đồng đều.
• Đào tạo chuyên khoa chia thành nhiều đường (nội trú, chuyên khoa I, chuyên khoa II), thiếu một hệ thống thống nhất và liên thông.
• Đãi ngộ chưa tương xứng với thời gian đào tạo dài và áp lực nghề nghiệp.

Tám nhóm giải pháp

1. Chiến lược quốc gia phát triển nhân lực y tế chất lượng cao giai đoạn 2027–2035, tầm nhìn 2045, có cơ sở dữ liệu quốc gia để điều tiết chỉ tiêu đào tạo theo nhu cầu.
2. Chuẩn năng lực quốc gia tiệm cận chuẩn của Liên đoàn Giáo dục Y khoa Thế giới, kiểm soát cả chu trình: đầu vào, chương trình, đánh giá tốt nghiệp, đào tạo liên tục và an toàn người bệnh.
3. Thí điểm kỳ thi tuyển bác sĩ nội trú chung, kèm luân khoa thực hành và lộ trình liên thông cho đội ngũ chuyên khoa hiện có, tham khảo mô hình của Pháp.
4. Dồn trọng tâm về y tế cơ sở và dự phòng: đào tạo bác sĩ y học gia đình, điều dưỡng cộng đồng; ngân sách đặt hàng đào tạo gắn với tuyển dụng và giữ chân.
5. Thể chế hóa Kết luận 105: thù lao, hợp đồng chuyên gia và bổ nhiệm theo năng lực thực chất thay vì thâm niên.
6. Gắn đào tạo với trí tuệ nhân tạo, bệnh viện thực hành thông minh và trung tâm mô phỏng lâm sàng; mở rộng hội nhập quốc tế và hợp tác công – tư.
7. Quản trị thực thi bằng bộ chỉ số đo lường, với thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
8. Rà soát sự đồng bộ giữa pháp luật về giáo dục, khám chữa bệnh và tài chính công; ưu tiên nguồn lực cho Hội đồng Y khoa Quốc gia và chính sách đặc thù thu hút nhân tài.