Góc Chuyên gia · Thần kinh – Phục hồi chức năng

Tính dẻo thần kinh và phục hồi sau đột quỵ

Tế bào não chết vì đột quỵ không tái sinh, nhưng phần não khỏe có thể học cách đảm nhận chức năng đã mất. Tập luyện sớm, đúng mức và lặp lại là chìa khóa.

Bản tóm tắt do huutrungquach.com biên soạn. Toàn văn, hình ảnh và tài liệu tham khảo của tác giả được đăng tại phulenghia.com.

Tính dẻo thần kinh (neuroplasticity) là khả năng não tự tái tổ chức sau tổn thương: tạo kết nối mới và tìm “đường vòng” để điều khiển vận động, ngôn ngữ, trí nhớ. Phục hồi chức năng là chất xúc tác để các kết nối mới này mạnh lên, và quá trình có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Những nội dung chính

  • Vài ngày sau đột quỵ, vùng não quanh tổn thương bắt đầu hình thành khớp thần kinh mới; sau vài tuần, sợi trục mọc chồi để nối lại mạng lưới.
  • Các giai đoạn: 24 giờ đầu ổn định sinh tồn, chỉ vận động hạn chế; từ sau 24 giờ đến 3 tháng là giai đoạn phục hồi hiệu quả nhất; 3–6 tháng vẫn tiếp tục tập; sau 6 tháng tập tại nhà và tái hòa nhập.
  • Bài tập cường độ cao, lặp lại nhiều và có mục tiêu cụ thể kích thích tái cấu trúc thần kinh tốt hơn cử động chung chung.
  • Liệu pháp vận động cưỡng bức, thực tế ảo, robot phục hồi và kích thích não không xâm lấn giúp tăng số lần lặp lại; vận động aerobic hỗ trợ tưới máu và sửa chữa thần kinh.
  • Châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt có thể giảm đau, giảm co cứng, nhưng chỉ đồng hành, không thay thế tập luyện chủ động. Cần phòng viêm phổi, loét tì đè, cứng khớp do nằm lâu.

Đọc toàn văn trên phulenghia.com ↗

Nội dung bài viết thể hiện quan điểm chuyên môn của tác giả. Phần bình luận thể hiện quan điểm cá nhân của TS.BS Quách Hữu Trung, không đại diện cho Hệ thống Y tế Vinmec. Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ.

Bài khác của TS.BS Trần Bá Thoại

· Đái tháo đường – Dữ liệu sức khỏe

Theo dõi đường huyết liên tục (CGM)

Cảm biến đo đường huyết liên tục giúp thấy rõ ăn uống, vận động và căng thẳng tác động thế nào đến đường máu, nhưng vẫn có giới hạn cần biết trước khi dùng.

Đọc bài →